Việt - Lào mạnh lên ắt sẽ lật thế cờ . Thời phải thế, thế thời phải thế.

Bối cảnh và tình hình Lào gần đây

Trung Quốc và Lào vừa khánh thành trung tâm huấn luyện phi công quân sự tại Băng Kiêu (Ban Ca), với đường bay dài hơn 2km, khởi công tháng 10/2020 và khánh thành ngày 29/9/2021.
Trung tâm này có ba nhiệm vụ: đào tạo phi công, cứu hộ cứu nạn, và tuần tra biên giới. Do đó, đây thực chất là một căn cứ quân sự không quân của Trung Quốc trên đất Lào.
Cùng với cảng hải quân quân sự của Trung Quốc tại Campuchia (cảng Linh), Trung Quốc hiện có hai căn cứ quân sự trên bán đảo Đông Dương.

Tổng thu nhập của Lào năm ngoái hơn 18 tỷ USD, nhưng đã ký với Trung Quốc dự án đường sắt cao tốc trị giá hơn 6 tỷ USD.
Lào phải để Trung Quốc sử dụng đường sắt 50 năm rồi mới bàn giao.
Trung Quốc huy động hàng vạn công nhân, tiền của và làm rất nhanh.
Khi chuẩn bị khánh thành, Trung Quốc yêu cầu Lào bỏ vốn xây dựng kho và trạm hai bên đường, số tiền hàng triệu USD, Lào phải vay ngân hàng Trung Quốc.
Sau đó, Lào đồng ý kéo dài đường sắt từ Viêng Chăn đến Bangkok, giúp hàng hóa Thái Lan đi thẳng sang Trung Quốc qua Lào chỉ mất 6 giờ thay vì hơn chục ngày trước đây. Trung Quốc và Thái Lan có lợi, còn Lào bị nợ nần.

Lào có tiềm năng thủy điện lớn nhờ sông Mekong và các sông suối, muốn trở thành "pin" cung cấp điện cho Đông Nam Á.
Ban đầu mời cả Nhật Bản, nhưng do sự cố vỡ đập, Nhật rút, hiện hầu hết nhà máy điện do Trung Quốc đầu tư.
Trung Quốc đầu tư lớn nhưng không cho Lào vay vốn mà yêu cầu hợp tác, thành lập công ty. Tổng công ty Baochaner của Trung Quốc nắm 90% cổ phần lưới điện, Lào chỉ có 10%.
Lào phải bán điện cho Trung Quốc với giá rất rẻ (0,4 USD/kg) và không có lưới điện riêng.
Lào nợ Trung Quốc hơn 1 tỷ USD cho lưới điện và điện.

Lào cho Trung Quốc mở khu kinh tế vui chơi giải trí tại Tam giác vàng, nơi nổi tiếng về buôn bán ma túy.
Chính phủ Trung Quốc giao cho tư nhân người Ma Cao đầu tư hàng tỷ USD, thuê hàng ngàn hecta đất 50 năm.
Khu vực này cấm người Lào, được cho là có hoạt động sản xuất ma túy và giải trí xa hoa hơn Macau. Tình báo Mỹ cho biết Lào không kiểm soát được khu vực này.

Lào cho Trung Quốc thuê hàng ngàn hecta đất 50 năm để xây khu công nghiệp.
Ban đầu ít công ty vào, sau khi Trung Quốc xây đường cao tốc Phật La - Viêng Chăn, thời gian đi lại từ 1 ngày còn 4 giờ, các nhà máy mới bắt đầu vào nhưng chưa nhiều.
Lào mất đất, hiệu quả chưa cao.

Giao cho Trung Quốc sử dụng 50 năm, Trung Quốc làm chủ, giá vé đắt, Lào không kiểm soát được.

Lào có mỏ kali lớn nhất Đông Nam Á. Việt Nam đã nhiều lần đề nghị hợp tác khai thác nhưng Lào không đồng ý, lại cho Trung Quốc khai thác.
Trung Quốc đầu tư xây dựng hạ tầng đẹp, khai thác và xuất khẩu phân kali về Trung Quốc và các nước.
Lào chỉ thu được tiền cho thuê 30 năm, không đáng kể.

Lào hiện nợ tới 97% GDP, nợ nước ngoài hơn 1 tỷ USD (theo Ngân hàng Quốc tế).
Trung Quốc không để Lào vỡ nợ mà tiếp tục đảo nợ, cho vay thêm để Lào mắc nợ nhiều hơn, nhằm kiểm soát Lào.
Xuất nhập khẩu Trung - Lào năm ngoái đạt 4,7 tỷ USD.
Chủ tịch nước Lào sang thăm Trung Quốc, Trung Quốc không bàn về nợ mà đưa đi tham quan các công trình và yêu cầu Lào ký bản ghi nhớ quan hệ "ba chỗ dựa" (chính trị, ngoại giao, quân sự) vững chắc.

Việt Nam tôn trọng độc lập, chủ quyền của Lào, không bắt Lào theo mình, nhưng Lào đã chọn cách đi dẫn đến nợ nần như hiện nay.
Việt Nam đã giúp Lào có biển: cho Lào thuê một phần cảng Vũng Áng, tạo điều kiện xuất khẩu thuận lợi qua cửa khẩu Cầu Treo, nhưng do sức hút của đường sắt cao tốc Trung Quốc nên phương án này chưa thành công như mong đợi.
Đưa công ty Hoàng Anh Gia Lai sang làm kinh tế tại các tỉnh Nam Lào, giúp đỡ về đường, trường, trạm, trồng mía, cà phê, cải thiện đời sống nhân dân.
Xây dựng nhiều công trình lớn như Nhà Quốc hội Lào, trường học.
Đào tạo nguồn nhân lực cho Lào: quân sự (đến cấp đại đội), kinh tế (kỹ sư), y tế (nhiều y sĩ, bác sĩ học tại Việt Nam).
Tuy nhiên, do tiềm lực kinh tế Việt Nam còn hạn chế so với Trung Quốc (GDP Việt Nam năm ngoái chỉ khoảng 400 tỷ USD, trong khi Trung Quốc gần 18.000 tỷ USD), nên giúp đỡ của Việt Nam dù hơn 1 tỷ USD vẫn chưa thấm vào đâu so với Trung Quốc.

Việc Trung Quốc xây dựng căn cứ quân sự không quân tại Lào, với nhiệm vụ tuần tra biên giới Lào - Việt, có chuyên gia Trung Quốc tham gia, là mối lo ngại cho an ninh Việt Nam.
Trong quan hệ quốc tế, không có bạn bè hay kẻ thù mãi mãi, chỉ có lợi ích quốc gia. Việt Nam cần cảnh giác và xây dựng tiềm lực mạnh hơn, đặc biệt về khoa học kỹ thuật quân sự, để đối phó với tình hình mới.
Việt Nam luôn coi trọng tình nghĩa anh em với Lào, nhưng cũng phải hiểu rằng Lào có quyền lựa chọn con đường của mình, và Việt Nam không can thiệp.

Gần đây, tác giả có bình luận về một số bài viết, trong đó bài "bút sụp mười phút" thu hút hơn nửa triệu lượt xem, 3.600 bình luận, 3.300 chia sẻ. Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng nên hạn chế va chạm cá nhân, nên tác giả đã rút kinh nghiệm và sẽ tiếp tục bình luận các vấn đề khác.